Nie chodzi wyłącznie o to, czy rozmowa lub nawigacja „działają”, lecz o sposób użycia telefonu w trakcie jazdy: gdy wymaga on trzymania słuchawki lub mikrofonu w dłoni, korzystanie jest zakazane także podczas postoju na czerwonym świetle. Za samo używanie telefonu w ten sposób grozi mandat 500 zł oraz 12 punktów karnych, a bezpośrednie konsekwencje zależą od limitu punktów. Najprościej oddzielić część podstawową od dodatków zależnych od wariantu użycia: głośnomówiący i Bluetooth kontra trzymanie telefonu w ręku.
Kiedy korzystanie z telefonu podczas jazdy jest zakazane
Korzystanie z telefonu podczas prowadzenia bywa dopuszczalne tylko wtedy, gdy nie spełnia on warunku „trzymania w ręku”. Zgodnie z art. 45 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym zakazane jest korzystanie podczas jazdy z telefonu lub innego urządzenia wymagającego trzymania słuchawki albo mikrofonu w ręku.
Chodzi o to, czy kierowca w trakcie kierowania pojazdem trzyma telefon (urządzenie) w dłoni w sposób wymagający kontaktu ze słuchawką lub mikrofonem. Zakaz nie dotyczy wyłącznie samej rozmowy — istotny jest sposób używania telefonu.
Zakaz obowiązuje również wtedy, gdy pojazd chwilowo stoi, np. w korku albo na czerwonym świetle. Nawet przy braku ruchu w danym momencie auto może pozostawać w ruchu drogowym, a kierowca powinien zachować wymaganą czujność — sięganie po telefon i trzymanie go w ręku może zostać uznane za korzystanie z telefonu podczas kierowania pojazdem.
Odmiennie może wyglądać sytuacja pełnego postoju po zakończeniu jazdy, gdy kierowca realnie kończy fazę „kierowania” (np. auto jest unieruchomione w pełnym postoju). Decydujące pozostaje to, czy w danym momencie trwa kierowanie pojazdem w ruchu drogowym, czy jest to już sytuacja poza tą fazą.
Jaki mandat i ile punktów karnych grozi za telefon podczas jazdy
Za korzystanie z telefonu podczas jazdy w niedozwolony sposób (gdy telefon jest trzymany w ręku) może grozić mandat 500 zł oraz 12 punktów karnych. Naliczanie punktów następuje niezależnie od tego, czy użycie trwa krótko i czy kierowca wykonuje tę czynność „tylko na chwilę”. W przypadku tego mandatu mogą nie wystąpić okoliczności łagodzące.
Konsekwencje punktowe zależą od tego, ile punktów kierowca ma na koncie oraz od stażu posiadanego prawa jazdy: osiągnięcie 24 punktów skutkuje utratą uprawnień, a gdy prawo jazdy ma się krócej niż rok, limit wynosi 20 punktów. Liczba punktów wzrosła od 17 września 2022 r. (z 5 do 12 punktów).
| Wykroczenie | Mandat (zł) | Punkty karne | Uwagi dot. limitu punktów |
|---|---|---|---|
| Korzystanie z telefonu podczas jazdy (telefon trzymany w ręku) | 500 | 12 | Utrata uprawnień po osiągnięciu 24 pkt (20 pkt przy prawie jazdy krótszym niż rok) |
Mandat może zostać ustalony również na podstawie utrwalenia zdarzenia (np. przez fotoradar lub kamerę monitoringu), a nie tylko w wyniku bezpośredniego zatrzymania przez policjanta.
Legalne rozmowy bez trzymania telefonu w ręku: zestaw głośnomówiący i Bluetooth
Rozmowa telefoniczna podczas jazdy jest dopuszczalna, pod warunkiem że nie wymaga trzymania telefonu w ręku. Są dwa zgodne sposoby korzystania z telefonu:
- Połączenie z systemem samochodu przez kabel lub Bluetooth — rozmowa odbywa się z wykorzystaniem zestawu samochodowego, a telefon nie musi być trzymany w dłoni (w tym także jako źródło połączenia przez Bluetooth).
- Telefon zamontowany na uchwycie i przełączony na tryb głośnomówiący — po zamontowaniu urządzenia na uchwycie rozmowa może być prowadzona bez trzymania telefonu w ręku, dzięki przełączeniu na tryb głośnomówiący.
W takim układzie co do zasady nie grozi mandat za samo trzymanie telefonu w ręku. Jednocześnie telefon używany w taki sposób może powodować rozproszenie uwagi, dlatego warto ograniczać czynności wciągające w obsługę urządzenia w trakcie jazdy.
- Nie zmieniaj ustawień telefonu w trakcie jazdy ani nie korzystaj z jego ekranu podczas rozmowy.
- Traktuj rozmowę jako uwagę „podzieloną” i nie przerzucaj priorytetu na treści lub czynności na telefonie.
- Ustawienia przygotuj przed wyjazdem (np. połączenie telefonu z samochodem lub przełączenie na tryb głośnomówiący po zamocowaniu na uchwycie).
Kiedy nawigacja w telefonie w uchwycie jest dozwolona
Korzystanie z nawigacji w telefonie w samochodzie bywa dopuszczalne pod warunkiem, że telefon jest umieszczony w specjalnym uchwycie. Wtedy obsługa map odbywa się bez konieczności trzymania urządzenia w dłoni, co spełnia warunek wynikający z zakazu „wymagającego trzymania słuchawki lub mikrofonu w ręku”.
Aby korzystanie z nawigacji nie wymuszało sięgania po telefon podczas jazdy, wprowadzanie adresu, zmiany trasy oraz ustawień w aplikacji nawigacyjnej warto przeprowadzić przed rozpoczęciem jazdy.
Jeśli telefon pozostaje luźno w samochodzie i w trakcie jazdy wymaga ręcznej obsługi, korzystanie z nawigacji może przestać spełniać warunek dopuszczalnego użycia. W takim układzie może dojść do naruszenia zasad dotyczących używania telefonu podczas prowadzenia pojazdu.
Jakich czynności z telefonem nie wolno robić podczas jazdy
Najczęściej naruszenia dotyczą sytuacji, w których podczas jazdy telefon jest trzymany w dłoni albo używany w sposób wymagający ręcznej obsługi. Do typowych czynności, których trzeba unikać, należą:
- Pisanie lub czytanie wiadomości SMS i e-mail — wprowadzanie tekstu lub odczytywanie wiadomości podczas jazdy.
- Przeglądanie mediów społecznościowych — korzystanie z aplikacji, które wymaga ręcznej obsługi ekranu.
- Nagrywanie filmów i robienie zdjęć — rejestracja obrazu, jeśli wiąże się z koniecznością trzymania telefonu w ręku.
- Ustawianie nawigacji — wprowadzanie danych do aplikacji nawigacyjnej, gdy telefon jest trzymany w dłoni.
Takie działania odciągają uwagę kierowcy i mogą wpływać na koncentrację oraz czas reakcji. W tym kontekście warto ograniczać ręczną obsługę telefonu w trakcie jazdy także wtedy, gdy trwa krótko (np. przy ruchu ulicznym lub na skrzyżowaniach).
Skąd policja i fotoradary mogą wiedzieć, że kierowca korzysta z telefonu
Mandat za używanie telefonu podczas jazdy może zostać nałożony również wtedy, gdy kierowca nie zostanie bezpośrednio zatrzymany przez policjanta „w czasie czynu”. Wskazuje się, że zachowanie może zostać udokumentowane technicznie, a następnie rozpatrzone w zwykłym trybie.
Najczęściej chodzi o dwa sposoby utrwalania wykroczenia:
- Kamera monitoringu — zarejestrowany materiał może pozwolić na odtworzenie sytuacji z drogi i stwierdzenie, że kierowca trzymał telefon w dłoni.
- Fotoradar — część urządzeń może utrwalać zdarzenie, a wskazuje się też, że niektóre fotoradary są wyposażone w systemy pozwalające rozpoznać korzystanie z telefonu podczas jazdy.
W praktyce kierowca może nie mieć świadomości, że doszło do rejestracji, a decyzja o ukaraniu może zostać podjęta po udokumentowaniu zachowania przez kamerę monitoringu lub fotoradar.
Jak ograniczyć rozproszenie uwagi, jeśli telefon ma pozostać w uchwycie
Jeśli telefon ma pozostać w uchwycie, celem jest ograniczenie rozproszenia uwagi: krótsze zerkania w ekran, mniej bodźców z powiadomień oraz utrudnienie odruchu sięgania po urządzenie. Wskazuje się, że nawet kilka sekund skupienia na wyświetlaczu może wydłużyć czas reakcji i zmniejszyć uwagę kierowcy, którą powinien poświęcić drodze.
- Włącz tryb „Nie przeszkadzać”: wycisza powiadomienia podczas jazdy i zmniejsza liczbę bodźców rozpraszających uwagę.
- „Zamknij” rozpraszające czynności przed startem: przygotuj to, co ma działać w czasie przejazdu (np. trasę w nawigacji i ustawienia), aby nie wracać do ekranu w trakcie jazdy.
- Ogranicz „zerkanie” na ekran: nie opieraj się na częstym sprawdzaniu telefonu; każde spojrzenie odrywa uwagę od drogi na kilka sekund.
- Schowaj telefon, gdy nie jest potrzebny do jazdy: jeśli nie korzystasz stale z nawigacji, trzymaj urządzenie w miejscu bez łatwego dostępu (np. w schowku, torbie lub plecaku), aby ograniczyć pokusę sięgania.
- Ogranicz interakcje, gdy pojawi się potrzeba zmiany: wszelkie korekty ustawień/obsługi staraj się wykonać dopiero przed ruszeniem albo zorganizować tak, by nie wymagały ciągłej kontroli ekranu.
- Powierz obsługę pasażerowi, jeśli to możliwe: gdy w aucie jest druga osoba, może pomóc w obsłudze telefonu/nawigacji zamiast odwracać uwagę od drogi.
